zonder stress van les naar les

“Zonder stress van les naar les”

(leswisselingen in het basisonderwijs)

Inleiding:

Tijdens observaties in klassen merk ik veel en vaak stressgedrag bij kinderen en hun leerkracht tijdens leswisselingen. Op basis van Process Communication Model (PCM) heb ik geanalyseerd waar die stress vandaan komt. Leerkrachten hechtten de les af en zijn gefocust op de nieuwe. Effectieve leertijd lijkt hierbij leidend te zijn. “Er mag geen tijd verloren gaan.” Om aan de volgende les te kunnen beginnen neemt de leerkracht elk kind gehaast mee van de ene leerhouding/ leersituatie naar een andere.
Er lijkt weinig tijd voor elk kind om even op zijn eigen manier te ontspannen want ‘wat is voor welk kind de beste manier’?

In dit artikel dé manier om zonder stress van de ene naar de andere les te gaan.

Doel: Elk kind vervult zijn eigen psychologische behoefte voordat de volgende les begint.

De opdracht:

Laat elk kind, in de aanloop naar de volgende les, de ruimte die je geeft, op zijn eigen manier (op basis van zijn basis persoonlijkheidstype uit zijn persoonlijkheidshuis: zie *1 ) invullen.
Doe dit zodanig dat elk kind erkenning krijgt voor wat hij nodig heeft.
Geef de rebel gelegenheid tot speels contact, de harmoniser de mogelijkheid tot samen werken; de dromer reflectietijd; de promotor spanning en uitdaging; de doorzetter het kader van de volgende les en de gelegenheid een mening te vormen over hetgeen gaat komen en tot slot de gestructureerd denker structuur en tijd.

Wat je kunt zeggen:

– Over vijf minuten krijg je instructie over dit doel (wijs naar het doel op het bord en focus kort op het materiaal dat daarvoor nodig is zoals het goede boek; werkboek; pen; etc.)
– Zorg dat je over vijf minuten in de leerhouding zit. – Zorg de komende vijf minuten er zelf voor dat je batterij wordt opgeladen: samen iets doen; tijd voor jezelf; even buurten; alvast de les bekijken; kijken waar de uitdaging van de les zit.

Uit de praktijk:

Wat ik zie: Juf Chantal geeft opdrachten aan het eind van de les. Die opdrachten zijn gericht op de afhechting van de les die is geweest. “jullie gaan alles opruimen, de rest kijken we na de pauze na.”
Vervolgens ontstaat er ruis omdat ze de vervolgopdracht niet heeft gegeven. Ze denkt (en dat beaamt ze in het nagesprek) dat kinderen wel weten wat ze moeten doen.
Wat er aan de hand is: er ontstaat ruis omdat ze de vervolgopdracht niet heeft gegeven: de vooruitblik (het doorkijkje) naar wat er komen gaat; welke les; welke opdracht; welke houding; …

Een aantal kinderen zwemt…

Oplossing: Geef aan, voordat je laat opruimen, wat er ná het opruimen gaat gebeuren. Neem elk kind op deze manier mee naar de volgende les.
Laat bijvoorbeeld op het digibord alvast zien met welk lied je de muziekles gaat beginnen; geef aan welk doel er hoort bij de som die op het bord staat.
Geef vervolgens aan dat de lesovergang vijf (of vier/ drie) minuten duurt, dat kinderen even mogen kletsen, even mogen buurten, even mogen reflecteren; even mogen kijken wat er straks gaat gebeuren; even mogen… en dat je de laatste vijf seconden gaat terug tellen tot 0. Of zet een timetimer aan die terug telt tot 0.

Voorwaarde is dat voor elk kind duidelijk is:

Voorwaarde is dat voor elk kind duidelijk is:

  • Wat en hoe ze opruimen
  • Wat ze nodig hebben voor de volgende les

Ga er niet van uit dat ze dat weten. Leer ze dat aan.

Op dit moment, in je huidige situatie, schep je het tegenovergestelde van wat je wilt bereiken: een (in jouw ogen) niet voldoende ordelijke en rustige overgang van de ene naar de andere les. Je moet vaak alle zeilen bijzetten om elk kind in de juiste leerhouding te krijgen.

Tijdens de vijf (vier… drie…) minuten heb je, zo ga je ervaren, tijd om de volgende les klaar te zetten; heb je de tijd om rond te lopen en enkele kinderen mee te helpen om de gewenste leerhouding aan te nemen.

Wat je gaat ervaren: Je neemt de tijd voor kinderen, bent gefocust op het geven van complimenten en het aangaan van een relatie met ieder kind: je krijgt ruimte voor elk kind; je luistert naar ze, hoort ze, stelt vervolgvragen en laat ze welkom zijn.

Belangrijk hierbij is dat jezelf meer rust vindt tijdens deze vijf minuten. Je laadt zelf je batterij op doordat je niet aan kinderen ‘hoeft te sleuren’ om ze in de juiste leerhouding te krijgen.
Je zult zien dat je meer korte en interactieve gesprekken met elk kind voert in de doorkijkperiode waarin je (letterlijk) een stap achteruit hebt gezet. Op deze manier zie je de kinderen beter en nodig je jezelf uit om minder last te hebben van je eigen stress van de overcontrole.
Door vaker een “doorkijkmoment” in te lassen ga je verschil merken.
Wat je ook gaat zien: je laat meer stiltes vallen waardoor meer kinderen na gaan denken en komen ze tot meer autonoom en zelfstandig handelen.

Het begint bij:
Contact tussen jou en het kind verbeteren

Het resultaat: Wat levert het op?

  • Minder stress (bij kind en leerkracht)
  • Betere manier om om te gaan met je eigen stress.
  • Dit zal objectief waarneembaar zijn door minder zgn “driver gedrag” (= focussen op wat niet goed gaat, mechanisch les geven; te snel willen; overcontrole; meer inhoud dan relatie gericht)
  • Communicatie beter afstemmen op behoefte individuele leerling
  • Contact tussen kinderen onderling wordt verbeterd
  • Agressie en ineffectief gedrag in de klas wordt verminderd
  • Plezier in leren en ontwikkelen wordt vergroot
  • Je beïnvloedt je eigen energiehuishouding positief
  • Het leerrendement wordt verhoogd
  • Meer effectief klassenmanagement
  • Meer gerichtheid op anderen (zichtbaar door het geven van (non)verbale complimenten en door het aangaan van kindgesprekken tijdens de vijf minuten)
  • Betere zelfobservatie (zichtbaar door niet alleen te benoemen wat niet goed genoeg gaat maar ook zelf met oplossingen komen ter verbetering)

 

Buiten de klas, op schoolniveau leidt dat tot de volgende neveneffecten:

  • Openstaan voor veranderingen (de tijd nemen om te reflecteren op wat de verandering inhoudt en in een kader zetten van wat de verandering voor jezelf betekent)
  • Betere gerichtheid naar anderen (zichtbaar door het geven van (non)verbale complimenten.
  • Meer emotionele stabiliteit ( door de tijd nemen om te reflecteren, door mensgericht, meer dan inhoudgericht te zijn en soms letterlijk een stap achteruit te zetten om te observeren wat er daadwerkelijk gebeurt.

Ik nodig je uit om je leswisselingen op bovenstaande manier in te richten.
Wanneer je het toepast zie ik graag je mail tegemoet met je succeservaringen.

jeltevanderkooi@compaengroep.nl

Meer weten: http://compaengroep.nl/wat-we-doen/trainingen/versterk-je-leerkracht#top www.processcommunication.nl

 

Kader *1 over Process Communication Model (PCM):

Voorspelbaarheid stressgedrag Het Process Communication Model® geeft inzicht in de achtergrond en oorzaken van stressgedrag. Ieder persoonlijkheidstype reageert op een eigen manier op stressfactoren. Dit stressgedrag is voorspelbaar en PCM biedt met concrete handvatten om gerichte en waardevolle interventies te doen in de samenwerking met anderen en bij jezelf. Het resultaat is prettiger en succesvoller communiceren en samenwerken.

De kern van het model van Kahler, de grondlegger van het Process Communication Model®, is dat hij de mens wist te ontleden en te vereenvoudigen tot zes duidelijk herkenbare persoonlijkheidstypen. Zo ontdekte hij in ieder mens de aanwezigheid van de Harmoniser, de Gestructureerde Denker, de Doorzetter, de Dromer, de Rebel en de Promotor.

Ieder van ons bestaat uit een unieke combinatie van deze zes persoonlijkheidstypen en heeft de karakteristieken van alle zes persoonlijkheidstypen. De opbouw, intensiteit en volgorde van de verschillende persoonlijkheidstypen is per persoon verschillend; iedereen heeft dus zijn eigen persoonlijkheidsgebouw.

Inzicht in uw eigen persoonlijkheidshuis en in dat van anderen biedt een basis voor reflectie, effectieve communicatie en het gebruik maken van elkaars kwaliteiten.

Elk type heeft zijn sterktes en zwaktes; er is geen sprake van beter of slechter. Het inzicht in de mix van deze typen in ieders persoonlijkheid en het inspelen op de verschillende behoeften en communicatiestijlen levert een praktisch handvat voor de ontwikkeling van mensen, organisaties en relaties.

U kunt stress en conflicten oplossen en communicatie bevorderen door uw gedrag aan te passen aan de wederpartij en daarmee ruis, ergernis, boosheid en frustraties voorkomen. Hoe u iets zegt bepaalt namelijk of uw gesprekspartner hoort wat u zegt.

De zes beschreven persoonlijkheidstypen:

·         Gestructureerd Denker

Je bent georganiseerd, verantwoordelijk en redeneert logisch.

In je communicatie houd je ervan om informatie en feiten te verzamelen, of je geeft feiten en informatie op een logische, gestructureerde manier.

‘Waarom’, ‘hoe’, ‘op welke manier’, ‘dus als ik goed begrijp’, ‘ik denk dat’, zijn uitdrukkingen die je veel gebruikt.

Je wordt door anderen gewaardeerd om je tijdsplanning, de logische en heldere manier waarop je dingen uitlegt en de verantwoordelijkheid die je neemt zodat anderen op je kunnen rekenen.

 

·         Doorzetter

Je bent toegewijd, oplettend, nauwgezet en plichtsgetrouw.

In je communicatie verzamel je graag feiten en informatie, je geeft informatie vaak in de vorm van overtuigingen of meningen.

‘Naar mijn mening’, ‘ik vind’, ‘wat we moeten doen is’, ‘ik geloof dat het belangrijk is om’, zijn woorden die je veel gebruikt.

Je voelt je goed als anderen je mening en overtuigingen waarderen of er naar vragen. Waardering krijgen voor het werk dat je doet en voor de waarde die het werk toevoegt, is belangrijk voor je.

 

·         Harmoniser

Je bent sensitief, warm en hebt mededogen. Je communicatie is vriendelijk, warm en zorgzaam. Relaties, vrienden en familie zijn belangrijk voor je.

Je houdt van een knusse, warme omgeving met passende kleuren.

‘Ik waardeer je’, ‘ik voel me lekker’, ‘ik ben blij/verdrietig’,‘ik geef om’, zijn uitdrukkingen die bij jou passen.

Anderen waarderen je om je vermogen om harmonie te creëren, je empathie, je warme relationele band, je vermogen om mensen en situaties goed aan te voelen, het feit dat je laat merken dat je om anderen geeft en zorgt voor anderen.

Je voelt je prettig als mensen je waarderen om wie je bent en niet zozeer om wat je doet.

 

·         Dromer

Je bent kalm, hebt een sterke verbeeldingskracht en het vermogen om te reflecteren.

In je communicatie neem je niet snel als eerste het initiatief. Als anderen iets van je willen, wil je graag dat ze dat op een directe manier aan je vragen. Je neemt je tijd en geeft een kort en krachtig antwoord.

Je waardeert het als anderen het belang van je woorden goed afwegen. Je hebt behoefte aan tijd en ruimte om te reflecteren en voor introspectie.

Anderen waarderen je om de kalmte waarmee je, hoe ernstig een situatie ook is, heel rustig de verschillende hypotheses of mogelijke oplossingen kunt analyseren, je vermogen om de dingen in het grotere geheel van de mensheid en de wereld om ons heen te bekijken, en je verbeeldingskracht.

·         Rebel

Je bent spontaan en creatief.

In je communicatie houd je van grapjes en speels contact. Je bent energiek en laat dit met je lichaamstaal zien. Je reageert op situaties vaak in eerste instantie met ‘leuk’ of ‘niet leuk’. Dit zijn ook woorden die je veel gebruikt. Je houdt van afwisseling en ‘gave’ dingen.

Anderen waarderen je om je energie om van iets saais nog iets leuks te maken, om je creativiteit om tot niet alledaagse oplossingen te komen en je spontaniteit en enthousiasme voor anderen.

·         Promotor

Je overtuigt en charmeert. Je zet dingen in beweging. Je past je eenvoudig aan de omstandigheden aan.

Communiceren doe je op een directe en korte manier. Uitdagingen en veranderingen spreken je bijzonder aan. Nieuwe en/of lastige situaties aanpakken en ervaren. Je hebt een hekel aan routine.

Om je goed te voelen heb je adrenaline nodig, een kick om iets in een korte tijd voor elkaar te krijgen. Woorden als ‘doen we’, ‘geen woorden maar daden’, ‘we gaan voor de top’, passen het beste bij jou.

Anderen waarderen je charme, de complimenten die je geeft, en dat je dingen in beweging zet en voor elkaar krijgt.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *